بادرنجبويه باديان هر يك نه ماشه انجير زرد پنج عدد مويز منقى سه توله گلقند عسلى چهار توله هفت و يا نه روز داده تنقيد معده نمايند به اضافه‌ى سنا يك نيم توله و خيارشنبر هفت توله ترنجبين پنج توله شربت دينار چهار توله روغن بادام هفت ماشه و ليكن وقت خفتن ايارج ثابت بن فرو دهند و شام غذا شورباى مرغ با نان و وقت صبح جوارش كمونى نه ماشه شيره‌ى باديان و قرطم و پودينه هر يك نه ماشه و انيسون و زبره‌ى سفيد و صعتر هر يك چهار ماشه شربت بزورى حار چهار توله حرف نه ماشه خورانند و غذا به دستور و همين نمط سه چهار مسهل دهند و باقى تدبير آنچه در نفخ معده گذشت به عمل آرند و جوارش انجمدان و نمك سليمانى و خائيدن ادويه كه بالا مذكور شد و بوئيدن انجدان و شونيز و جند اين نوع را فى الفور ببرد و اين دوا بسيار مفيد است جند بيدستراسارون هر يك يك ماشه در عسل يك توله و سركه كهنه‌ى سه ماشه آميخته بليسانند و شيره‌ى حب النيل سفيد يك توله و كرويا و انيسون و صعتر هر يك چهار ماشه در عرق كيوژه بادبان هر يك ده توله شربت بزورى چهار توله نوشانند . و ايضاً اگر ريح تحليل نشود به ماء الاصول نضج داده مسهل بلغم دهند پس ادويه‌ى كاسر رياح خورانند و اضمده و ادهان مسخنه‌ى خوشبو بر فم معده استعمال كنند و تلطيف غذا نمايند و شورباى گوشت ماكيان و كبوتر بچه و عصافير به مصالح حار پخته و گوشت بريان غذا سازند و از اشياى مغلظ و منفخ پرهيزند و هر چه در علاج فواق بارد و بلغمى بيايد علاج اين نوع است . و گويند كه پوست درخت سرس و پوست هيپل و قرنفل مساوى با تنباكو مخلوط ساخته در قليان كشيدن فائده دارد و كذلك زرد چوب جوكوب كرده نم داده در چلم مثل تنباكو كشيدن براى فواق ريحى مفيد و كشيدن و خان فسط تلخ يا پوست ملائچى خرد يا كلان يا مونگ يا پوست بالاى نارجيل يا فلفل گرد تنها و مع نانخواه به دستور و كذا حب السلاطين مثل تنباكو كشيدن مجرب نوشته‌اند و طبيخ سداب با عسل نيز مجرب است و يا سهاگه‌ى بريان دو ماشه با قند سياه پيچيده فرو برند و يا مصطكى دارچينى به قدر مناسب جوش داده به طور قهوه بنوشند . و اگر برگ پودينه قرنفل دانه‌ى هيل باديان جوزبوا مصطكى در آب برگ تنبول سائيده به قدر كنار دشتى حب بسته هر روز يكى خورند نيز نافع فوائق ريحى است . و اگر بعد تخمه عارض گردد مصطكى يك ماشه سوده به گلقند سرشته بخورند بالايش عرق باديان بنوشند باز مصطكى دو ماشه عود دو ماشه الايحى خروسه باشه نعناع خشك سه ماشه به عرق باديان جوشانيده گلقند دو توله داخل كرده بنوشند بعده اگر بلغم باشد سناى مكى پنج ماشه سوده به گلقند سه توله سرشته بخورند و انيسون زيره‌ى نيم‌كوفته نعناع هر يك مثقالى در سى و شش توله آب بجوشانند تا ربع آيد جرعه جرعه بنوشند كه از مجربات حكيم على است و يا زيره‌ى سياه برگ پودينه دارچينى زنجبيل مصطكى جوش داده بنوشند . و اگر با درد شكم باشد دانه‌ى هيل پودينه‌ى خشك هر يك سه ماشه نبات سفيد توله در عرق باديان عرق الائچى جوش داده صاف كرده بطور قهوه بخورند و عود مصطكى هر يك يك ماشه پوست ترنج دو ماشه در آب پودينه‌ى سبز سائيده نيم‌گرم بر فم معده ضماد كنند و زيره‌ى به سركه جوش داده نوشيدن دافع عطش و مسكن فواق است و پودينه به شكر خائيدن مفيد است . و اگر كندر دو درم قرفه‌ى پودينه نانخواه سعد كوفى دانه‌ى هيل باديان هر واحد يك درم به آب قرص ساخته بدهند دافع فواق ريحى و مفص ريحى و نفخ شكم است . شيخ مىفرمايد كه فواق كائن از ريح محتبس در معده يا مرى را نفع مىكند استعمال حمام و تناول اندك كندر سائيده به آب پس تجرع آب گرم اندك اندك بر آن و راسن خشك در اين به غايت نافع است . مسيحى گويد كه اگر فواق از ريح غليظ باشد شرابى كه در آن سداب خشك و نانخواه جوشانيده باشند بنوشند . و اگر با ريح رطوبت باشد به ورق به ماء العسل بخورند . صاحب حاوى و ترويح گويند كه گلقند ده درم با پودينه‌ى كوهى يا مصطكى يا زيره يا زنجبيل يا نانخواه هركدام كه باشد نيم درم آميخته خائيده بخورند و مصطكى و كندر بخايند و آب آن فرو برند و يا جوارش كمونى يك درم يا جوارش مصطكى يا عود يا عنبر يك مثقال يا سنجرينيا يا ترياق اربعه بخورند و عطاس را تأثير عظيم است در قلع ماده‌ى فواق . سعيد مىنويسد كه علاج فواق حادث از ريح به شرب شراب يا به خوردن اندك سداب خشك سائيده به ميفنتج نمايند . و اگر كفايت نكند اندك دحمرثا يا ترياق يا سنجرينا به آب پودينه به آب گرم دهند و غذا به مزوره‌ى زيرباج سازند و بقول الطيف مثل سداب و نعناع و قلاياى كثير الافاويه و ابازير بدهند . غ علاج فواق از برودت آنچه در علاج امراض معده از سوء مزاج بارد ساذج گذشت استعمال كنند و تسخين معده به اغذيه و ادويه نماينده و تكميد و تدهين فم معده بادهان